Medicatiebewaking

Wat doet de medicatiebewaking?

Bij elk voorschrift controleert Hiscon of er iets is waar u op moet letten: een wisselwerking met andere medicatie, een aandoening waarbij het middel niet gegeven mag worden, een allergie, een te hoge dosis, en meer. Hiscon waarschuwt; de beslissing blijft altijd bij de voorschrijver.

De bewaking werkt op het moment dat het er toe doet:

• Tijdens het invullen van een nieuw voorschrift, nog vóór het opslaan. Zodra u de werkzame stof kiest, of de episode of dosering wijzigt, wordt opnieuw gecontroleerd. U kunt dus nog corrigeren.
• Bij het opslaan, als laatste controle.
• In het kader Actuele medicatie, voor elk middel dat de patiënt al gebruikt.
• Als er iets verandert in het dossier: een nieuwe diagnose (bijvoorbeeld een zwangerschap of een nierfunctiestoornis), een nieuwe labuitslag (eGFR, ALAT, gamma-GT, gewicht) of een nieuwe allergie. Levert dat voor lopende medicatie een nieuwe melding op, dan krijgt de voorschrijver een taak medicatie herbeoordelen.

Waar ziet u de meldingen?

Kader Nieuw voorschrift. Naast Aanmaken staat de knop Medicatiebewaking. Die opent een lijst met alle onderwerpen. Per onderwerp ziet u of er gecontroleerd is en of er een melding is. Bij een melding klapt de lijst vanzelf open. Achter het i-teken staat per onderwerp een korte uitleg; achter Onderbouwing staan de zinnen uit de officiële productinformatie (SmPC) waarop de melding berust.

Kader Actuele medicatie. Heeft een lopend middel een melding, dan staat er een gele knop met een afkorting in de regel. Zet de muis erop voor een korte melding; klik erop en het voorschrift opent in het kader Nieuw voorschrift met meer informatie.

Kader Voorgeschreven. Bij elk voorschrift wordt vastgelegd welke meldingen er bij het opslaan waren en welke reden is opgegeven. Een voorschrift met meldingen krijgt een teken ⚠ met het aantal; zet de muis erop om de meldingen en de reden te zien.

Ernstige meldingen en de reden

Sommige meldingen zijn ernstig: een contra-indicatie, een interactie die gecontra-indiceerd of afgeraden is, een dagdosis boven het maximum uit de SmPC, een overgevoeligheid voor dezelfde stof of hulpstof, of een middel dat bij zwangerschap of borstvoeding gecontra-indiceerd of afgeraden is.

Bij een ernstige melding vraagt Hiscon een reden om toch voor te schrijven. U kiest Bewust gekozen, Overlegd met specialist, Eerder goed verdragen of typt een eigen tekst. Zonder reden kunt u het voorschrift alleen als concept opslaan.

De vormen van medicatiebewaking

Interacties

Hiscon vergelijkt het nieuwe middel met de actuele medicatie van de patiënt, in beide richtingen: een wisselwerking staat soms alleen in de bijsluitertekst van één van de twee middelen. Ook groepen tellen mee (bijvoorbeeld “NSAID’s” of “cumarinederivaten”). De melding noemt het middel en de ernst: gecontra-indiceerd, afgeraden, voorzichtig of informatief.

Contra-indicaties

Hiscon vergelijkt de contra-indicaties uit de SmPC met de diagnosen van de patiënt: de ICPC-code van elke open episode en de ICPC-code bij de deelconsultnaam van de deelconsulten binnen die episodes. Deelconsulten van afgesloten episodes tellen niet mee. Daarvoor wordt de NHG-tabel voor contra-indicaties gebruikt. Bij een ruimere ICPC-code (bijvoorbeeld een algemene code voor een zenuwaandoening) vraagt de melding u te controleren of het echt om de genoemde aandoening gaat.

Voorwaarde: de diagnose staat als ICPC-code bij een open episode of bij de deelconsultnaam van een deelconsult daarbinnen. De ICPC-code van de S-regel (of E-regel) telt alleen mee als die bij het opslaan als deelconsultcode is overgenomen; past u de deelconsultnaam en -code later aan, dan geldt de aangepaste code.

Overgevoeligheden

Hiscon vergelijkt de werkzame stof én de hulpstoffen met de allergieën en intoleranties in het linker kader van het EPD:

• dezelfde stof — een allergie voor amoxicilline vindt ook amoxicillinetrihydraat;
• hulpstofgroep — een allergie voor “parabenen” vindt ook methylparahydroxybenzoaat (E 218);
• mogelijke kruisovergevoeligheid — een middel uit dezelfde geneesmiddelgroep (bijvoorbeeld penicillines). Dit is geen ernstige melding.

Voorwaarde: vul bij een allergie de stofnaam in. Hulpstoffen zijn alleen bekend bij een specifiek product (merknaam).

Verplichte diagnose

Voor een aantal geneesmiddelen is het wettelijk verplicht de diagnose op het recept te vermelden. Hiscon meldt dit als er geen episode met ICPC-code aan het voorschrift gekoppeld is. Zonder episode kan het voorschrift niet definitief worden; een concept mag wel.

Nierfunctiestoornis

Bij een verminderde nierfunctie meldt Hiscon een contra-indicatie of een lagere maximale dagdosis uit de SmPC. Als verminderde nierfunctie geldt: de laatste eGFR onder de grens uit de SmPC (anders onder 60 ml/min), of — zonder eGFR — een nierfunctiestoornis bij de episodes. Zonder eGFR en zonder episode volgt een algemene waarschuwing.

Leverfunctiestoornis

Bij een gestoorde leverfunctie meldt Hiscon een contra-indicatie of een lagere maximale dagdosis uit de SmPC. Als gestoorde leverfunctie geldt: ALAT of gamma-GT in de laatste 5 jaar 2× de bovengrens of meer, of een leverfunctiestoornis bij de episodes. Zonder uitslagen en zonder episode volgt een algemene waarschuwing.

Zwangerschap en borstvoeding

Is de patiënt zwanger (o.a. ICPC W78 of W79 bij een open episode of een deelconsult daarbinnen) of geeft zij borstvoeding (o.a. W19), dan meldt Hiscon wat de SmPC daarover zegt, met de ernst. Bij een vrouw van 12 tot en met 50 jaar zonder bevestigde zwangerschap volgt een let-op-melding als de SmPC iets zegt over vrouwen die zwanger kunnen worden (anticonceptie, zwangerschapstest).

Belangrijk: sluit de episode na de bevalling of als de borstvoeding stopt, anders blijven de meldingen komen.

Dubbelmedicatie

De patiënt gebruikt al een middel uit dezelfde geneesmiddelgroep (de eerste drie tekens van de ATC-code, bijvoorbeeld een tweede NSAID). Een herhaling van hetzelfde middel telt niet als dubbelmedicatie.

Overdosering

Hiscon rekent de dagdosis uit (dosering × sterkte) en vergelijkt die met de maximale dagdosis uit de SmPC voor deze patiënt: algemeen, voor ouderen (vanaf 65 jaar, of de leeftijd uit de SmPC) of voor kinderen (onder 18 jaar; per kilogram alleen als er een gewicht bekend is). Bij een overschrijding stelt Hiscon een passende dosering voor, zo veel mogelijk met dezelfde innamefrequentie.

Is er voor deze patiënt geen maximum uit de SmPC bekend, dan volgt een waarschuwing als de dagdosis hoger is dan de gemiddelde dagdosis van de WHO (DDD). Dat is geen maximum en daarom geen ernstige melding.

Voorwaarde: vul de dosering in met de doseringsvelden en geef de sterkte op. Een dosering in vrije tekst kan Hiscon niet uitrekenen.

Waar komen de gegevens vandaan?

Hiscon gebruikt officiële bronnen:

• de Geneesmiddeleninformatiebank van het CBG: alle geregistreerde geneesmiddelen, met hun hulpstoffen en hun officiële productinformatie (SmPC). Uit de SmPC worden de rubrieken over dosering (4.2), contra-indicaties (4.3), interacties (4.5) en zwangerschap en borstvoeding (4.6) gebruikt;
• de NHG-tabellen voor ICPC-codes en contra-indicaties;
• de WHO ATC/DDD-index voor geneesmiddelgroepen en gemiddelde dagdoses;
• de Regeling Geneesmiddelenwet voor de lijst met verplichte diagnose.

De SmPC-teksten worden regelmatig bij het CBG opgehaald en automatisch in losse zinnen verdeeld. Elke zin wordt daarna door Hiscon beoordeeld: pas een goedgekeurde zin telt mee in de medicatiebewaking. Zo komt een melding nooit uit een automatisch gelezen tekst die niemand heeft gecontroleerd. Verandert de SmPC van een middel, dan worden de nieuwe zinnen opnieuw beoordeeld.

Wat de medicatiebewaking (nog) niet doet

• Hiscon gebruikt geen G-Standaard. De bewaking steunt op de SmPC en is zo volledig als de beoordeelde zinnen.
• Kruisreacties tussen verschillende geneesmiddelgroepen (bijvoorbeeld penicilline en een deel van de cefalosporines) worden niet herkend.
• De bewaking is zo goed als het dossier: episodes met ICPC-code, actuele labuitslagen, allergieën met stofnaam en een ingevulde dosering en sterkte.

De medicatiebewaking is een hulpmiddel. Zij vervangt niet de eigen beoordeling van de voorschrijver en de controle door de apotheek.